Royaal rondkijken in koninklijke treinen met panoramafoto's

In het Spoorwegmuseum is de internationale tentoonstelling Royal Class geopend. Voor het eerst zijn koninklijke treinen uit heel Europa in één tentoonstelling te zien, wat een bijzonder beeld geeft van de reisgewoonten van de royalty.

Locomotieven en rijtuigen behoren tot de grootst denkbare museumstukken. Daardoor zijn ze moeilijk digitaal te 'vatten': gewone foto's doen vooral de interieurs geen recht. Wij kregen de unieke gelegenheid om panoramafoto's van 360 bij 180 graden te maken binnenin de rijtuigen. Zo is op het beeldscherm te zien wat tot nu toe voor gewone stervelingen verborgen bleef...

De rijtuigen

• Salonrijtuig voor koningin Maria Pia van Portugal. Gebouwd door de Compagnie Générale de Matériel de Chemins de Fer in Brussel, 1858. Bruikleen Museu Nacional Ferroviário, Santarém.
• Salonrijtuig SR1 voor koningin-moeder Anna Paulowna. Replica uit 2010 naar HSM-werkplaats Haarlem, 1864. Collectie Spoorwegmuseum, Utrecht.
• Salonrijtuig 351 voor koning Edward VII van Engeland. Gebouwd door Inchicore Works in Dublin, 1902. Bruikleen Irish Rail.
• Salonrijtuig SR10 voor koningin Beatrix. Rijtuig uit 1980 verbouwd door Talbot in Aken, 1993. Bruikleen Nederlandse Spoorwegen.

Fisheye

Voor dit weblab konden we gebruik maken van een Sunex fisheye-lens met een beeldhoek van meer dan 180 graden. Voor elk panorama zijn drie foto's gemaakt vanaf een statief met speciale panoramakop - bij elkaar horizontaal dus veel meer dan 360 graden, zodat ze overlappen. Deze drie bolfoto's heb ik aan elkaar gezet ('gestitcht') met behulp van het programma PTgui. Dit gaat gedeeltelijk automatisch, maar het bijwerken van details in Photoshop kostte veel tijd.

Belichting

Omdat de meeste rijtuigen slecht verlicht waren, hebben we de foto's genomen met een lange sluitertijd (tot wel 15 seconden). Daardoor is het interieur goed belicht, maar er staat tegenover dat lampen en vooral het licht door de ramen overstralen (witte vlekken). Dit zou voorkomen kunnen worden door te werken met fotolampen, of door middel van HDR. Dat ging te ver voor dit weblab. In combinatie met de beperkingen van de Sunex-lens (vergeleken met duurdere lenzen) is het resultaat zeker aardig geworden, maar niet het best mogelijke. Voor ons was dat leerzaam: voortaan laten we het weer aan de professional over (tenzij daar geen budget voor is natuurlijk, zoals in het weblab).

Panorama-viewer

Tot voor enkele jaren was Quicktime VR de beste manier om panorama's weer te geven en er met de muis in rond te kijken. Lang niet iedereen heeft echter Quicktime geïnstalleerd, bovendien duurt het laden soms lang. De recentere versies van Flash kunnen ook met panorama's omgaan, althans er bestaan panorama-viewers die gemaakt zijn in Flash. In dit weblab gebruiken we krpano. Deze maakt gebruik van de 3D-capaciteiten van Flash en heeft onder andere een fullscreen-weergave. Wie overigens wil vergelijken kan ook de koninklijke Quicktime VR's bekijken.

Projecties

Krpano en vergelijkbare viewers gebruiken gewoon jpeg-afbeeldingen, maar uiteraard wel met speciale panoramische inhoud. Zowel cubische als sferische beelden worden ondersteund; formaten die bijvoorbeeld kunnen worden geëxporteerd vanuit PTgui.

Cubische afbeeldingen bestaan uit zes vierkanten die als het ware aan de binnenkant van een doos worden geprojecteerd. Sferische afbeeldingen omvatten de volledige 360x180 graden in equirectangulaire projectie, waardoor de boven- en onderkant extreem vertekend zijn. Bij weergave krijgen de beelden weer het juiste perspectief.

iPhone

Er is ook een panorama-viewer voor de iPhone: PangeaVR. Deze stelt automatisch de horizon bij met de bewegingssensor en gebruikt de bekende multitouch-bediening om rond te kijken en in te zoomen.
We hebben de koninklijke treinen ook geschikt gemaakt voor de iPhone. Zelf proberen? Installeer eerst de app en kopieer dan deze link en plak die bij 'Enter URL' in PangeaVR.