ab-c media weblab - experimenten met erfgoed
29 jul 2010 Wessel Spoelder

Stereoluchtfoto's van Amersfoort uit 1932 in Google Maps

In juli 1932 werden er vanuit een vliegtuigje boven de stad Amersfoort 320 luchtfoto's gemaakt. Deze vormden samen 160 stereoscopische luchtfoto's, bestaande uit een linker- en rechterdeel. Wanneer deze twee delen werden bekeken met een stereokijker ontstond een diepte-effect. Dit soort luchtfoto's werd vooral gebruikt bij het maken van landkaarten met behulp van fotogrammetrie.

Voor dit weblab heb ik 32 van de 160 foto's, het deel dat de binnenstad van Amersfoort beslaat, aan elkaar gemonteerd en de daaruit volgende grote luchtfoto in Google Maps geplaatst, over de kaart van nu heen.

3D-brilletjeZelf proberen maar nog geen 3D-brilletje?
Wij stellen die gratis beschikbaar voor bezoekers van het weblab.

Puzzelstukken

Het vliegtuigje dat de Amersfoortse luchtfoto's maakte vloog in diverse "runs" (banen) over de stad waarin de opnames - zo'n 20 per run - werden gemaakt. Op een kaart werden de runs ingetekend, aangevuld met de nummers van de stereofoto's. Het was daardoor een hele puzzel om voor een bepaalde plek in de stad de juiste stereofoto te vinden.

Bij digitalisering van de foto's voor de beeldbank van Archief Eemland werd van elke twee afzonderlijke foto's één anaglyph gemaakt. Hierdoor werd het stereo-effect zichtbaar met een 3D-brilletje. Zie voor meer uitleg over het stereo-effect het weblab van Bas over de foto's van Eijlers.

Voor het eerst zijn deze losse anaglyphen nu samengevoegd tot één geheel, zodat het veel eenvoudiger wordt om een een bepaalde locatie te vinden. Niet alleen door met Google Maps in de stad rond te kijken, maar ook door de gezochte straatnaam in het zoekvakje in te vullen. Nu nog alleen voor de binnenstad en directe omgeving, maar wie weet ooit voor alle 160 luchtfoto's.

Stap 1: Stitchen

Voorbeeld van een stitch die niet in een rechte lijn loopt maar een logisch patroon in het beeld volgt

Ik heb de individuele stereofoto's automatisch door Photoshop laten stitchen. Op basis van overeenkomende punten op de verschillende afbeeldingen plaatst Photoshop deze op de juiste positie aan elkaar. De overgangen tussen de verschillende foto's laat Photoshop waar mogelijk lopen langs contrastrijke punten in de foto's, bijvoorbeeld langs een weg, de rand van een weiland of bebouwing. Hierdoor zijn de lassen tussen de afzonderlijke foto's veel minder storend.

De automatische optie van de stitch-functie van Photoshop bleek prima te voldoen voor deze foto's. De grootte ervan bleek echter wel een probleem. Daarom heb ik de foto's per individuele run laten stitchen, en vervolgens de 4 runs die ik in dit weblab toon laten stitchen. Dit leverde een bestand op van zo'n 240 megapixels en bijna 1,2 GB groot.

Stap 2: Positioneren

Het plaatsen van eigen kaartlagen in Google Maps is voor ons niet nieuw. We deden het al eerder met historische kaarten en luchtfoto's voor Het Utrechts Archief. We deden hetzelfde met historische én recente kaarten van Amersfoort voor Amersfoort op de Kaart. De stereoluchtfoto's uit dit weblab worden binnenkort ook toegevoegd aan Amersfoort op de Kaart.

Het hulpmiddel dat ik hiervoor gebruik heet MapCruncher. Het is oorspronkelijk bedoeld voor Microsoft Live Maps (nu Bing Maps), maar de bestanden die het aanmaakt hebben een vergelijkbare tegelstructuur als Google Maps, en zijn dus in beide systemen te gebruiken.

Screenshot van MapCruncherScreenshot van MapCruncher

Het programma kent een eenvoudig principe: een gedeeld scherm met links de te positioneren kaart of luchtfoto, en rechts de huidige situatie in kaart- of satellietfotoweergave. Door nu links én rechts op corresponderende plekken controlepunten (markers) te plaatsen kan de ingevoerde kaart gepositioneerd worden over de huidige situatie. Het minimaal aantal in te geven markers is twee. Alleen dan kan het programma enigszins berekenen hoe de oude kaart over de huidige situatie kan worden geprojecteerd. De markers plaats je op nog bestaande locaties zoals op kruispunten, bruggen en bekende gebouwen. Hoe ouder de kaart hoe minder referenties er zijn, simpelweg omdat er nog maar weinig overeenkomende punten zijn aan te wijzen.

De praktijk leert echter ook dat oudere kaarten juist meer controlepunten nodig hebben om de kaart goed te laten passen, en dat hiervoor relatief meer vervorming in de kaart zal optreden. De Falk-plattegrond van Amersfoort uit 1979 die we plaatsten op Amersfoort op de Kaart had aan slechts vier markers genoeg om aan alle kanten perfect aan te sluiten zonder dat er enige vervorming optrad. Voor de kaart van Joan Blaeu uit 1649 op dezelfde site waren 38 controlepunten nodig, terwijl deze kaart een veel minder groot gebied beslaat. Voor het positioneren van de stereoluchtfoto's heb ik vijf controlepunten geplaatst.

MapCruncher is een beta-programma dat niet altijd even handig werkt. Het georefereren van oude kaarten, zoals dit procédé heet, kan ook met professionele GIS-software worden gedaan, maar daarvoor is meer specialistische kennis nodig. Er zijn ook online diensten zoals MapWarper. Deze wordt onder andere gebruikt door de New York Public Library in een crowdsourcing project om de kaarten uit hun collectie te georefereren. Deze online beschikbare diensten werken echter niet goed met grote bestanden, waardoor ze voor dit doel niet geschikt zouden zijn. Voor meer opties zie Old Maps Online.

Kaart op maat

Arjan heeft in het weblab over Kerken Kijken de nieuwe mogelijkheden binnen versie 3 van de Google Maps API al besproken wat betreft het toevoegen van eigen panorama's aan Street View. In dit weblab laten we nog een andere mooie optie zien: het aanpassen van het uiterlijk en de invulling van de kaarten.

Zaten we voorheen vast aan de kleurkeuze van Google, nu kunnen we de kaart die 'onder' de luchtfoto's ligt bijvoorbeeld ook in stemmige grijstinten bieden. De aanpasbaarheid gaat echter verder dan alleen de kleuren. We kunnen tot in detail bepalen wat er op een kaart wél of niet moet worden weergegeven. Snelwegen, lokale wegen, spoorlijnen en rivieren bijvoorbeeld kunnen allemaal naar keuze worden weggelaten of juist aangezet. Dit geldt ook voor de straatnamen. We hebben er in bovenstaande kaart voor gekozen deze in eerste instantie niet te tonen. De gebruiker heeft echter wel de mogelijkheid de straatnamen van nu zelf in te schakelen. Deze straatnamen verschijnen vervolgens óver de door ons toegevoegde luchtfoto's heen. Iets wat een mooi beeld geeft en bovendien een onverbiddelijk controlemiddel is voor de correcte positionering van de toegevoegde kaartlaag.

Reageren

Wessel SpoelderWessel Spoelder
ab-c mediae-mailLinkedinTwitter
2 weblabs
zoom visualisaties panoramafotografie mobiel zoektechniek 3d augmented reality stereofotografie geo gps mashups
achtergrond Plattegrond van de stad Amersfoort met daarop de vluchtbanen ingetekend. Beeldbank Archief Eemland
twitter rss info