ab-c media weblab - experimenten met erfgoed
2 nov 2010 Thomas van Maaren

Wat was wanneer - historische tijdlijnen

Onlangs werd de Gelderse Canon gepresenteerd in boekvorm, op het vernieuwde MijnGelderland en op Regiocanons. Het beeld van de canon-slinger is inmiddels redelijk bekend: een gestileerde tijdlijn die de historische 'vensters' verbindt. Op een echte tijdbalk daarentegen zijn de gebeurtenissen proportioneel over de tijd verdeeld. In dit weblab test ik meerdere oplossingen voor zulke tijdbalken met de items uit de Gelderse Canon, zodat we de functionaliteit en werking kunnen vergelijken.

Dipity

Dit is misschien wel de meest uitgebreide tool voor het maken van tijdlijnen. Het ziet er ook nog bijzonder gelikt uit en heeft het in zijn meest uitgebreide (betaalde) versie erg veel features. Het is bijvoorbeeld mogelijk mensen toegang te geven om aan een tijdlijn bij te dragen, de tijdlijn te koppelen met je eigen CMS en je kan Dipity voeden met RSS- of Json-feeds.

In de gratis versie is het aantal mogelijkheden ook al erg uitgebreid. Items op de tijdlijn kunnen gedeeld worden op de bekende sociale netwerken en je kunt je abonneren op een tijdlijn zodat aanpassingen terug te vinden zijn in je mailbox. Overigens zijn de items ook nog in verschillende views te bekijken, flipboard, lijst of op een Google map.

Dipity presenteert zich niet puur als een tijdlijnentool maar is tegelijk een community (een erg stille dat wel). Bij het aanmelden kan ik gelijk mijn adresboeken laten doorzoeken op vrienden die ook een Dipity account hebben. Na aanmelden kan je direct beginnen het maken van een nieuwe tijdlijn. Niet alleen kan je items handmatig toevoegen ook zijn allerhande netwerken, weblogs, fotosites en dergelijke te doorzoeken en aan de tijdlijn toe te voegen. Zelfs Simile Timeline XML-bestanden zijn direct te importeren. Ook kan je Dipity koppelen aan bijvoorbeeld je YouTube-account waardoor je ook je eigen video's makkelijk kan toevoegen.

In de gratis versie kan je slechts beperkt aanpassingen doen aan het uiterlijk van je tijdlijn. In de verschillende betaalde versies kan je de complete layout aanpassen aan je eigen wensen.

TimeRime

Een tool van Nederlandse bodem. Voor persoonlijk gebruik is er de gratis versie maar wil je meer mogelijkheden en koppelingen met informatie in je eigen database dan moet er betaald worden. Voor de website regiocanons.nl hebben we deze software ingezet.

Een mooie functie van TimeRime die we daar gebruiken is de mogelijkheid om verschillende tijdlijnen met elkaar te vergelijken. De twee tijdlijnen verschijnen boven elkaar waarbij de onderste zich identiek gedraagt aan de eerste bij het verslepen en zoomen, zodat in twee specifieke canons de overeenkomende periodes zichtbaar worden. Op regiocanons.nl kan zo elke willekeurige regiocanon met een andere (of de landelijke) worden vergeleken.

Simile

In tegenstelling tot de voorgaande is Simile heel anders. Hebben de andere allemaal uitgebreide sites en communities, Simile is niets anders dan een Ajax "widget". Door middel van een uitgebreide API is ongeveer alles aanpasbaar en valt deze volledig in te passen binnen je eigen site. Het open source project is gratis en volledig te koppelen aan je eigen database en past binnen je eigen templates. Ook mooi is de integratie met bijvoorbeeld Google Maps of Wordpress.

Nadat een tijdlijn is opgezet kan je er doorheen sliden of met scroll doorheen bewegen. Net zoals bij Timerime is het met Simile ook mogelijk om twee tijdlijnen met elkaar te vergelijken. Het wachten is nog wel op iemand die het mogelijk maakt om video en audio toe te voegen.

Op europeana.eu wordt Simile gebruikt om zoekresultaten op een tijdlijn te presenteren.

Andere systemen

Naast de drie systemen die ik hierboven werkend heb getoond, geef ik van een paar andere een korte omschrijving:

Xtime
Net zoals de meeste andere tool is dit een online tool. Na registratie kan je je eigen tijdlijnen aanmaken. Van alle bovenstaande is dit de enige waarbij het mogelijk is om events toe te voegen door een CSV te uploaden. Ook het koppelen van RSS feeds is mogelijk. Handig is ook dat alle ingevoerde events te downloaden zijn in CSV of XML . Helaas is het niet echt mogelijk om je tijdlijn te stylen of te configureren.

Kronomy
Is nog het best te omschrijven als een fotoboek gecombineerd met een tijdlijn. In vergelijking tot anderen is het een chronologisch geordend fotoboek waarbij je wel "events" kan aanmaken. Na het aanmaken van een "event" kan alle media in je "mediapool" aan de tijdlijn worden toegevoegd. Deze "mediapool" kan je vullen door bestanden (video, foto's, audio) van je computer toe te voegen, of een koppeling te maken met je persoonlijke YouTube of Flickr account. Daarnaast is er een vrij tekstveld dat je kan gebruiken om het web te doorzoeken. Vervolgens kies je een achtergrond (helaas alleen maar standaard achtergronden beschikbaar), stel je de volgorde in en klaar. Het eindresultaat kan je op je eigen site zetten en delen met anderen. Doordat het niet mogelijk is om een database of RSS / XML koppeling te gebuiken maakt Kronomy niet bruikbaar voor ons. Opvallend is wel dat op hun eigen website voornamelijk voorbeelden staan van beroemdheden.

Allofme 
Lijkt in eerste instantie op Wiseline maar is duidelijk veel uitgebreider. Iedereen kan op basis van een RSS feed (let op met feeds met jaartallen voor Christus!) een eigen tijdlijn maken en op die manier altijd een up-to-date tijdlijn hebben van bijvoorbeeld zijn of haar blogposts, tweets of nieuws van nu.nl. Tijdlijnen kunnen met elkaar vergeleken worden. AllofMe heeft ook een leuke iPad app (iStreamer) die je persoonlijke nieuws op een tijdbalk laat zien.

En verder...

Naast bovenstaande heb ik nog een paar andere bekeken: Timetoast te beperkt, Wiseline 'jouw levensgrafiek' en Timeline 3D Mac OS X applicatie maar deze waren of te beperkt of waren niet in te passen in een website.

Natuurlijk kan je nooit uitputtend zijn. TimeGlider of andere tools die online te vinden zijn moet ik in de toekomst maar eens uitgebreid bekijken.

Daljaren en spitsstroken

Een kenmerk van een tijdbalk is dat gebeurtenissen proportioneel in de tijd worden weergeven. Gebeurtenissen waar 100 jaar tussen ligt staan verder uit elkaar dan die maar tien jaar verschillen. Door zo'n weergave krijg je een goed gevoel voor datering. Maar er zijn ook nadelen. De belangrijkste is het gebrek aan overzicht, zeker als er gebeurtenissen 'op een kluitje' staan. Belangrijke gebeurtenissen zijn nu eenmaal niet netjes over de tijd verdeeld. In de 20e eeuw gebeurde er - vanuit ons perspectief - meer dan in de middeleeuwen. Dit geldt nog veel sterker voor de prehistorie: daar zijn soms honderdduizenden 'stille' jaren. Het effect is een erg lange tijdbalk met grote lege gedeeltes, en aan het einde een opeenhoping.

Voorbeeld van ongelijkwaardige verdeling van tijdbalkitems op TimeRime

 Hoe lossen de besproken tijdbalken dit op? Timerime en Dipity bieden een zoomfunctie, zodat je kunt in- en uitzoomen voor een totaaloverzicht danwel de details. Dipity toont ook (willekeurige) items groter dan andere en klapt zelfs items helemaal in als het te druk is. Simile heeft geen zoomfunctie, maar wel een andere interessante oplossing (die we hier overigens nog niet gebruiken): zogenaamde 'hotzones' waarmee je bepaalde periodes korter of langer kunt laten duren. Dus de prehistorie wordt ingedikt en de 20e eeuw uitgesmeerd. Een mooi voorbeeld (maar dan met dagen en uren) is de JFK Assassination Timeline.

De meeste andere genoemde systemen zijn bedoeld voor recente periodes zoals het huidige jaar of je eigen leven, en bieden daarom geen oplossingen voor bovenstaande. Sommige - bijvoorbeeld die werken met RSS maar ook Dipity (helaas) - ondersteunen al helemaal geen jaartallen onder de nul.

Conclusie

Het is altijd moeilijk een conclusie te trekken welke tool het beste is. In mijn ogen zijn er twee pakketten die om verschillende redenen boven de anderen uitsteken. Simile is het meest flexibel en doet wat het moet doen: tijdlijnen op een goede manier weergeven. Dipity is het meest uitgebreide en meest gebruiksvriendelijk. Afhankelijk van de doelgroep kan ook de gebruikte techniek bepalend zijn voor het al dan niet inzetten van een van de pakketten. Moet de site bijvoorbeeld ook goed functioneren op de iPad, dan vallen alle Flash gebaseerde oplossingen af en blijven alleen Simile en Dipity over.

 

Update 2012
Inmiddels is er een mooie nieuwe open-source optie voor tijdbalken: Timeline JS

Reageren

Thomas van MaarenThomas van Maaren
ab-c mediae-mailLinkedinTwitter
1 weblab
zoom visualisaties panoramafotografie mobiel zoektechniek 3d augmented reality stereofotografie geo gps mashups
achtergrond April uit het getijdenboek Les Très Riches Heures du Duc de Berry, gebroeders Van Limburg, 1412-1416
twitter rss info