ab-c media weblab - experimenten met erfgoed
31 mei 2010 Wessel Spoelder

Voor/Na: heden en verleden verslepen

Reclamemakers voor afslankproducten, haartransplantaties en tandbleek maken er al jaren dankbaar gebruik van: voor- en na-foto's. Ook voor de erfgoedsector is dit een interessante presentatiewijze: historische foto's, opnieuw gemaakt in het huidige straatbeeld, 3D-reconstructies van verdwenen, of ingrijpend veranderde gebouwen, gerestaureerde schilderijen; allemaal voorbeelden waarbij een vergelijking tussen voor en na zinvol is.

Met de Before/After-plugin kan het heden als een gordijn over het verleden worden getrokken. Of andersom.

De before/after-plugin voor de veelgebruikte javascript-library jQuery biedt een eenvoudige manier om twee beelden over elkaar te leggen en de gebruiker te laten bepalen welk deel van het beeld oud, en welk deel nieuw is. Door de slider te verslepen bedekt het oude beeld het gewenste deel van het nieuwe. Beide afbeeldingen staan op exact dezelfde plek in de pagina, en het effect is - bij goed passende plaatjes - schitterend.

 

Bij deze demonstratie van de plugin pronk ik grotendeels met andermans veren: vier verschillende toepassingen, waarbij het effect grotendeels bepaald wordt door de gebruikte beelden. Ik geef voor allemaal een korte inhoudelijke achtergrond:

3D-reconstructie van het Muiderslot rond 1290

Waar projectontwikkelaars en architecten al jaren gebruik maken van 3D-modellen om nieuwe, nog te realiseren gebouwen te visualiseren, gebruiken bouw- en architectuurhistorici deze technieken voor het reconstrueren van verdwenen gebouwen. Al in 1998 werkten wij met Jan de Rode mee aan de ontwikkeling van een cd-rom waarop aan de hand van ruim vijftig 3D-modellen de geschiedenis van het Domplein in Utrecht werd verteld. Sindsdien is Jan dé specialist op het gebied van 3D-reconstructies van historische gebouwen en in 2007 behaalde hij aan de Universiteit Utrecht de Masterstitel Architectuurgeschiedenis en Monumentenzorg.

Het Muiderslot zoals dat op deze reconstructie is te zien werd gebouwd in opdracht van Floris V. Hij gebruikte het om de handelsroute over de Vecht naar het bisdom Utrecht te beheersen. Floris werd in 1296 door opstandige edelmannen gevangen gezet in zijn eigen slot en niet ver er vandaan vermoord. Het kasteel werd verwoest en in de daarop volgende eeuwen herbouwd en uitgebreid.

Kleurreconstructie van de Alexandersarcofaag

Het is een wijdverbreid misverstand dat beelden uit de oudheid er uit hebben gezien zoals wij ze in musea bekijken. Kleine sporen pigment op het marmer verraden dat veel van deze beelden zeer kleurrijk moeten zijn geweest. Een kwart eeuw onderzoek door archeoloog Vinzenz Brinkmann leidde tot de kleurreconstructie van ruim twintig Griekse en Romeinse kunstwerken, waaronder de getoonde sarcofaag uit de vierde eeuw voor Christus.

Afgietsels van deze werken werden beschilderd en reisden in een tentoonstelling de hele wereld over. Ondanks het feit dat veel details over de exacte kleuren en gebruikte technieken voor de onderzoekers nog onduidelijk bleven, geven de gereconstrueerde versies van de kunstwerken waarschijnlijk een getrouwer beeld dan de originelen die nu kleurloos in onze musea staan.

Virtuele restauratie van een Egyptisch reliëf

Anders dan bij de eerder getoonde fysieke kleurreconstructie is hier sprake van een virtuele reconstructie, of restauratie. Een foto van een wandreliëf uit het Oud-Egyptische graf van Chnoementi (ca. 2340 v. Chr) diende als uitgangspunt voor deze experimentele reconstructie door Hans van den Berg. Typische thema's en patronen van herhaling op vergelijkbare reliëfs leverden genoeg input om ook de ontbrekende delen van het tablet in te vullen. Het zwaar beschadigde fragment is zo in een vrijwel gave staat teruggebracht. Een volgende stap zou een virtuele kleurreconstructie kunnen zijn zoals die van de Alexandersarcofaag.

Foto van de Oudegracht in Utrecht in 1934

Een voor de hand liggende toepassing van de before-after-plugin is het in het huidige straatbeeld overnemen van historische foto's. Van de getoonde voorbeelden is dit ook de minst arbeidsintensieve toepassing. Een markant punt in de stad dat voor velen herkenbaar is, of juist in de loop der tijd ingrijpend is veranderd, vormt een interessant beginpunt.

Het recreëren van de historische foto's bleek niet altijd even simpel. Moderne digitale foto's bevatten zogenaamde EXIF-informatie, waaruit gegevens te lezen zijn zoals de zoomafstand, de sluitertijd en diafragmainstelling en soms zelfs de lengte- en breedtegraden waarop de foto is genomen. Historisch beeldmateriaal bevat dit soort informatie niet, en juist de zoomlengte, of beeldhoek is voor het recreëren van de foto van belang.

 De iPhone-app OBS-Camera in actie op de Oudegracht

Ik stuitte op de iPhone-applicatie Obs-Camera, die het mogelijk maakt een bestaand beeld transparant over de zoeker van de camera te leggen. Passen en meten van de nieuwe over de oude foto vindt dan al plaats vóór het nemen van de foto. De camera van de meeste mobiele telefoons is echter te beperkt in functionaliteit om een exacte kopie van het historische beeld te maken. Daar heb je toch echt een camera met optische zoom voor nodig.

De gebruikte foto toont trouwens ons bedrijfspand in 1934. De Grossier in Galanteriën heeft tot in de jaren zeventig op Oudegracht 4 gevestigd gezeten. 

Update 15 oktober: Kijken naar de Overkant bij Regionaal Archief Nijmegen

In het kader van de Archievendag 2010 hebben we voor het Regionaal Archief Nijmegen een eenvoudige Google Maps applicatie gemaakt waarin historische foto's worden getoond. Bij vier van deze foto's is de voor-na-plugin ingezet.
Kijk bijvoorbeeld bij de foto van de Waalbrug of de Mauritssingel.

Reageren

Wessel SpoelderWessel Spoelder
ab-c mediae-mailLinkedinTwitter
2 weblabs
zoom visualisaties panoramafotografie mobiel zoektechniek 3d augmented reality stereofotografie geo gps mashups
achtergrond Alexander-sarcofaag Kleurreconstructie: Ulrike Koch-Brinkmann.
twitter rss info